Alkmaars laatste goederenspoor wortelde in Overstad

Bron: Kadaster

Bron: Kadaster

Toen Alkmaar halverwege de vorige eeuw ruimte zocht voor zijn industrie, was het zuidelijke deel van de Huiswaarder- en Oosterweezen polder een voor de hand liggende plek.Het lag lekker dichtbij, maar wel op een plaats waar stank en andere narigheid met de heersende zuidwestenwind mooi van de stad af woeien. Het gebied lag goed aan het water – het Noordhollandsch Kanaal en de Hoornse Vaart liepen er pal langs – en het was goed bereikbaar over de weg. Bovendien zat er al de nodige industrie. Aan de zuid- en oostrand van de polder hadden zich verschillende bedrijven gevestigd, waarvan Ringers Cacao Fabriek wel de meest in het oog springende was.

Maar wellicht het allergrootste voordeel van dit deel van de Huiswaarder en Oosterweezen polder was de spoorlijn Alkmaar–Den Helder – feitelijk de noordgrens van het gebied. De gemeente en de NS hoefden slechts een simpel zijlijntje aan te leggen en het industrieterrein had meteen een prachtige spoorverbinding met de rest van de wereld.

Het plan voor de nieuwe goederenlijn was al in 1949 klaar, maar het duurde nog tot 1951 voordat de gemeente er definitief een klap op gaf. Dat leidde volgens Mark Alphenaar van het Regionaal Archief Alkmaar tot nogal wat ongedurigheid in de stad. Vooral de Kamer van Koophandel drong aan op een snelle aanleg van het spoortje. Die maakte zich steeds meer zorgen om de situatie rond het oude goederenspoor naar de Kanaalkade. Daar zat de trein het toenemende verkeer in de stad steeds vaker in de weg.

In april 1953 was de nieuwe goederenlijn in de Huiswaarder- en Oosterweezenpolder (ook wel bekend als ‘Overstad’) gereed. Twee keer per dag reed er een locomotief naar het industrieterrein om wagons op te halen. Bedrijven betaalden voor dat overbrengen twee gulden. Tegelijkertijd schroefde de gemeente de kosten voor het vervoer vanaf de Kanaalkade flink op.

Het spoor in Overstad stelde in de eerste jaren weinig voor. Vlak na de spoorbrug over het Noordhollandsch Kanaal splitste het lijntje zich af van het hoofdspoor, bleef min of meer evenwijdig lopen aan wat nu de Zijperstraat is en splitste zich bij de kruising met de Koedijkerstraat in twee nieuwe sporen. Eén liep met een flauwe bocht richting Rekerdijk, terug naar het hoofdspoor, zonder daar echter weer op aan te sluiten. Een tweede, nog iets korter lijntje liep met een bocht naar de Kwakelkade. Daar stopte dat spoor. Althans, voorlopig.

Heel veel meer om naar toe te gaan, had dat goederenspoor in het begin ook niet. Hoe mooi de locatie misschien ook was, bedrijventerrein Overstad liep maar heel langzaam vol. De vestiging van bedrijven beperkte zich in de begintijd tot een smalle strook in het oostelijke deel van het industrieterrein: het gebied tussen de Koedijkerstraat en de Kwakelkade. Maar in de loop van de jaren 50 begon Overstad op stoom te komen, en de goederenlijn groeide mee. Als een wortelende plant baanden de sporen zich een weg over bijna alle grote straten van het industrieterrein.

Het lijntje dat eerst nog bij de Kwakelkade eindigde, kreeg een vervolg naast de weg, langs de Hoornse Vaart tot aan het Noordhollandsch Kanaal. Het stukje spoor in de Koedijkerstraat stootte door naar beneden over de hele lengte van de straat. Bij de Noorderstraat kwam in dit deel van de lijn een aftakking die eveneens tot aan het Noordhollandsch Kanaal liep. In totaal kwam er in de loop der jaren ruim 2,5 kilometer spoor te liggen.

Met het goederenvervoer ging het de eerste paar jaar crescendo. Volgens cijfers die Mark Alphenaar noemt in een artikel over het spoortje in de Alkmaarsche Courant gingen er in 1957 1404 wagons het terrein af. Maar snel daarna kwam de klad er in. HoewelHH    het bedrijventerrein zich uitbreidde en het spoornet er groeide, schrompelde de omvang van het goederenvervoer in. Dat gebeurde niet alleen in Overstad, maar in heel Nederland. Vrachtwagens namen dit soort transporten meer en meer over.

In heel 1974 reden er nog maar 33 goederenwagons over de lijnen in Overstad. En het jaar erna helemaal niets meer. Het spoor verpauperde snel. In 1977 was Alkmaar de goederenlijn zat en zegde het contract met de NS op. Dat betekende niet dat de sporen daarna onmiddellijk verdwenen. De gemeente en de NS hikten behoorlijk tegen de kosten van het opruimen aan. De rails bleven zodoende nog tot in het begin van de jaren 80 liggen. Meestal verdwenen ze pas als de straten aan een opknapbeurt toe waren.

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s