Alkmaars laatste goederenspoor wortelde in Overstad

Bron: Kadaster

Bron: Kadaster

Toen Alkmaar halverwege de vorige eeuw ruimte zocht voor zijn industrie, was het zuidelijke deel van de Huiswaarder- en Oosterweezen polder een voor de hand liggende plek.Het lag lekker dichtbij, maar wel op een plaats waar stank en andere narigheid met de heersende zuidwestenwind mooi van de stad af woeien. Het gebied lag goed aan het water – het Noordhollandsch Kanaal en de Hoornse Vaart liepen er pal langs – en het was goed bereikbaar over de weg. Bovendien zat er al de nodige industrie. Aan de zuid- en oostrand van de polder hadden zich verschillende bedrijven gevestigd, waarvan Ringers Cacao Fabriek wel de meest in het oog springende was.

Lees verder

Advertentie

Het Dooie Gat grijpt de macht

De Exportveiling op de toegangsdam naar het Afgesneden Kanaalvlak. Regionaal Archief Alkmaar

De Exportveiling op de toegangsdam naar het Afgesneden Kanaalvlak. Regionaal Archief Alkmaar

Pal naast de binnenstad van Alkmaar ligt een bijzondere erfenis van de aanleg van de spoorlijn naar Den Helder: het Afgesneden Kanaalvlak. Dit schiereiland met z’n ietwat gewelddadig klinkende naam timmert trouwens opmerkelijk aan de weg. Van een overblijfsel van waterstaatkundig reparatiewerk groeide het uit tot een agrarisch handelscentrum en vervolgens tot het middelpunt van de macht in Alkmaar. Dat laatste mag je toch wel zeggen van een plek waar het gemeentelijke stadskantoor, het politiebureau en de brandweerkazerne zijn verzameld?

Lees verder

Langs het afgietsel van een spoorbaan

De Stationsweg in Alkmaar.

De Stationsweg in Alkmaar.

Sommige dingen laten zich nog steeds gelden, ook al zijn ze allang verdwenen. Zoals het goederenspoor langs de Kanaalkade in Alkmaar. De rails zijn al ruim een halve eeuw weg, maar de afdruk van het spoor is er nog steeds. Als een enorme mal heeft het zijn vorm nagelaten in het stratenplan.

Lees verder

Goederentreinen langs de Alkmaarse Kanaalkade

Het Noordhollandsch Kanaal groeide ter hoogte van de oude binnenstad van Alkmaar uit tot één grote losplaats. Schepen konden er makkelijk aanmeren en een van de grote afnemers, de bevolking van Alkmaar, was lekker dichtbij. Toch ontbrak er nog iets aan, vond de jonge Alkmaarse ondernemer Jan Pot begin jaren 80 van de negentiende eeuw. Hij wilde een overlaadspoor. Daarmee konden goederen vanuit de schuiten zo de trein in. Handig voor handelaren die met hun spullen verder het land in moesten.

Lees verder

Een hond tegen brugsluipers

Het looppad langs de spoorbrug  over het Noordhollandsch Kanaal in Alkmaar.

Het looppad langs de spoorbrug over het Noordhollandsch Kanaal in Alkmaar.

Het is opmerkelijk hoe prachtige oplossingen soms leiden tot nieuwe, op het eerste gezicht totaal onverwachte problemen. Neem bijvoorbeeld de nieuwe spoorbrug in Alkmaar. Wie had ooit gedacht dat dit de meest populaire illegale sluiproute van de stad zou worden?

Lees verder

Een lastig geval bij het Noordhollandsch Kanaal

De oude en de nieuwe spoorbrug over het Noordhollandsch Kanaal in Alkmaar, april 1958. collectie Regionaal Archief Alkmaar/F01001064

De oude en de nieuwe spoorbrug over het Noordhollandsch Kanaal in Alkmaar, april 1958. collectie Regionaal Archief Alkmaar/F01001064

De draaibrug over het Noordhollandsch Kanaal was in 1865 een van de grote kunstwerken in de spoorlijn Alkmaar – De Helder. Een degelijk ding ook, want 92 jaar later draaide de brug nog steeds zonder problemen. Volgens de technici van de Nederlandse Spoorwegen zou het gevaarte moeiteloos enkele tientallen jaren kunnen meegaan. Toch had de brug in 1957 zijn langste tijd gehad.

Lees verder

De pijn van een doorboorde perronkap

De nieuwe traverse in aanbouw.

De nieuwe traverse in aanbouw.

De Ponte Vecchio in Bassano schijnt de inspiratiebron te zijn voor het nieuwe station Alkmaar. En inderdaad, de traverse over het Alkmaarse emplacement heeft wel wat weg van het houten bouwwerk dat de oevers van de Brenta met elkaar verbindt. Maar vanuit het oogpunt van het oude station Alkmaar ligt een vergelijking met een komeet meer voor de hand. Vanaf december 2015 schittert bij het spoor een nieuw gebouw. Ergens ver daarachter, in een uitwaaierende staart van achtergebleven puin sluimeren de restanten van het gebouw uit 1865.

Lees verder

Een bonte ring van toeters en bellen

Station Alkmaar in 2015

Station Alkmaar in 2015

Eind jaren 20, begin jaren 30 van de twintigste eeuw veranderden er een paar zaken aan station Alkmaar die destijds klein en onbetekenend leken, en misschien zelfs erg handig waren, maar die verstrekkende gevolgen zouden hebben. In een paar jaar tijd verdween de attiek, verrees er aan de linkerzijde een aanbouw die brak met de stijl van het station en kwam er aan de andere zijde een perrontunnel. Het was het begin van het einde van het uiterlijk, maar vooral ook van het belang van het negentiende-eeuwse station.

Lees verder

Een van de parels onder de standaardstations

Station Alkmaar in 1903

Station Alkmaar in 1903. Regionaal Archief Alkmaar

Het station dat in 1864 in Alkmaar werd gebouwd, was voor die tijd misschien een eenvoudig gebouw, maar het was desondanks heel stijlvol. Het was een gebouw waarvan tussen 1862 en 1865 vrijwel exacte kopieën verschenen in Tilburg, Den Helder, Harlingen, Leeuwarden, Eindhoven, Winschoten en Steenwijk. Een station dus voor een – toentertijd – middelgrote provincieplaats.

Lees verder

Een totaal verprutst paleis

Station Alkmaar na de eerste uitbreiding van 1879. collectie Peter Collet

Station Alkmaar na de eerste uitbreiding van 1879. collectie Peter Collet

Alkmaar is de enige plek in Noord-Holland waar nog iets is terug te vinden van het originele, in december 1865 geopende stationsgebouw. Een pluspuntje voor station Alkmaar dus. Minder is dat het station in de tussentijd totaal is verknald. Het gebouw is uitgehold, gestript en ontmanteld en vervolgens vergroot met bijgebouwen, zijvleugels, serres en overkappingen die ongetwijfeld erg nuttig zijn, maar gezamenlijk pijn doen aan de ogen.

En een nieuwe beproeving is aanstaande.

Lees verder