Een totaal verprutst paleis

Station Alkmaar na de eerste uitbreiding van 1879. collectie Peter Collet

Station Alkmaar na de eerste uitbreiding van 1879. collectie Peter Collet

Alkmaar is de enige plek in Noord-Holland waar nog iets is terug te vinden van het originele, in december 1865 geopende stationsgebouw. Een pluspuntje voor station Alkmaar dus. Minder is dat het station in de tussentijd totaal is verknald. Het gebouw is uitgehold, gestript en ontmanteld en vervolgens vergroot met bijgebouwen, zijvleugels, serres en overkappingen die ongetwijfeld erg nuttig zijn, maar gezamenlijk pijn doen aan de ogen.

En een nieuwe beproeving is aanstaande.

Om de bouwers en ontwerpers uit de late negentiende en de vroege twintigste eeuw geen onrecht aan te doen, moet er meteen bij worden gezegd dat de verminking betrekkelijk laat begon. Sterker nog, in de eerste 65 jaar van zijn bestaan breidde het gebouw weliswaar fors, maar toch harmonieus uit. Zoals een kristal groeit, maar zijn vorm behoudt. Volgens sommige kenners was het station na die eerste uitbreidingen zelfs mooier dan het origineel.

Tot ver in de twintigste eeuw leek er dus weinig aan de hand met het voormalige standaardstation. Totdat een grootscheepse architectonische moderniseringsdrang letterlijk en figuurlijk gaten sloeg in het gebouw. Vergaande reorganisaties bij de spoorwegen zorgden vervolgens voor de rest. Zij vereisten dat het gebouw op belangrijke punten een totaal andere invulling kreeg. Omdat het oer-uiterlijk van het station toch al ernstig was aangetast, is de boel op een aantal plaatsen meteen maar in een eigentijds, maar doorgaans niet lekker zittend jasje gestoken.

Volgens een architectonische verkenning uit 2004 stamt nog maar tien procent van het station daadwerkelijk uit 1865. Het gaat om een stuk van de achtergevel van het middengebouw, delen van de gevels van de beide zijvleugels, fragmenten van dragende binnenmuren, een deel van de kap van het middendeel en een gedeelte van de aangebouwde perronkap. De rest is gesloopt of is er in latere jaren aangebouwd. Dat percentage origineel station zal in de loop van 2015 nog verder dalen als de nieuwe stationstraverse en alles wat daarbij hoort in gebruik is genomen.

Hoewel het station allang geen fraaie aanblik meer biedt, is het ook wel weer intrigerend. Het is gestolde spoorgeschiedenis. Station Alkmaar is een in steen, cement, glas en staal vastgelegd overzicht van anderhalve eeuw reizigersvervoer. Ook al is het originele gebouw nu weinig meer dan een wat onhandig gelegen en merkwaardig ingericht winkelcentrumpje.

In de hoofdstukken hierna volgen de opkomst en – nou, vooruit – modernisering – van het station.

 

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s